Pull ups leren: van nul naar je eerste strikte pull up

In het kort

  • Een strikte pull up is optrekken vanuit stilhangen tot je kin boven de stang, zonder zwaai.
  • Met pull ups train je vooral je brede rugspier, biceps, onderarmen en romp.
  • Bouw op via dead hangs, scapula pull ups, ring rows, negatives en ondersteunde pull ups.
  • Train 2 tot 3 keer per week gericht en geef je lichaam tijd: voor veel beginners duurt het enkele maanden.

Je eerste strikte pull up halen voelt als een overwinning. Voor veel mensen is optrekken aan een stang een van de lastigste oefeningen om onder de knie te krijgen. Je tilt immers je hele lichaamsgewicht omhoog met vooral je rug en armen. Maar met de juiste opbouw kan vrijwel iedereen pull ups leren.

In dit artikel lees je wat je traint met pull ups, hoe de techniek werkt, welke tussenstappen je kunt nemen en hoe je dat in een schema giet. Of je nu nog geen centimeter omhoog komt of al bijna je kin boven de stang krijgt: hier vind je een volgende stap.

Wat is een strikte pull up?

Bij een pull up hang je met gestrekte armen aan een stang, met je handpalmen van je af gedraaid (pronated grip). Vanuit stilstand trek je jezelf omhoog tot je kin boven de stang uitkomt, en daarna zak je gecontroleerd terug tot gestrekte armen. In het Nederlands heet dat simpelweg optrekken.

In CrossFit maken we onderscheid tussen een strikte pull up en een kipping pull up. Bij de strikte variant gebruik je geen zwaai of beenbeweging: alle kracht komt uit je bovenlichaam. Bij kipping gebruik je juist een ritmische zwaai om sneller veel herhalingen te kunnen doen. Kipping is een vaardigheid op zich, en coaches adviseren vrijwel altijd om eerst strikte pull ups te beheersen. Zo zijn je schouders sterk genoeg voor de krachten die bij een zwaai vrijkomen.

Een chin up lijkt op een pull up, maar dan met je handpalmen naar je toe. Voor de meeste mensen is die iets makkelijker, omdat je biceps meer meehelpen. Het is een prima tussenstap, maar in dit artikel focussen we op de klassieke pull up.

Wat train je met pull ups?

Pull ups zijn een van de beste oefeningen voor je bovenlichaam. Je gebruikt veel spiergroepen tegelijk:

  • Brede rugspier (latissimus dorsi): de belangrijkste motor van de beweging.
  • Spieren tussen en rond je schouderbladen, zoals de rhomboideus en de trapezius.
  • Biceps en de spieren van je onderarm: helpen bij het buigen van je ellebogen en zorgen voor je grip.
  • Achterkant van je schouders.
  • Romp: houdt je lichaam stil en stabiel tijdens het optrekken.

Naast spierkracht train je ook gripkracht en controle over je schouderbladen. Dat komt van pas bij veel andere CrossFit-oefeningen, zoals toes to bar, rope climbs en deadlifts. Onderzoek naar spieractiviteit laat zien dat de brede rugspier bij zowel pull ups als chin ups zeer actief is, terwijl de biceps bij chin ups wat meer meedoet.

De juiste pull up techniek

Een goede techniek maakt het verschil tussen worstelen en soepel omhoog komen. Let op deze punten:

  1. Pak de stang iets breder dan schouderbreedte, handpalmen van je af, duimen om de stang.
  2. Hang met gestrekte armen en span je billen en buik licht aan, benen bij elkaar.
  3. Begin de beweging door je schouderbladen naar beneden en iets naar elkaar toe te trekken.
  4. Trek je ellebogen naar beneden en richting je zij, alsof je de stang naar je borst wilt buigen.
  5. Ga door tot je kin boven de stang is, zonder je hoofd ver naar achteren te strekken.
  6. Zak gecontroleerd terug tot je armen weer helemaal gestrekt zijn.

Een handige gedachte is: trek met je ellebogen, niet met je handen. Daardoor gebruik je je rug meer en je armen minder. En onthoud: een herhaling telt pas als je vanuit volledig gestrekte armen begint.

Pull ups leren: 6 stappen van nul naar je eerste herhaling

Je hoeft niet te wachten tot je sterk genoeg bent om aan pull ups te beginnen. Met deze stappen bouw je stap voor stap de benodigde kracht op. Je kunt meerdere stappen in dezelfde training combineren.

1. Dead hang

Hang zo lang mogelijk met gestrekte armen aan de stang. Dit traint je grip en laat je schouders wennen aan je lichaamsgewicht. Doel: 30 seconden of langer achter elkaar.

2. Scapula pull ups

Hang aan de stang en trek alleen je schouderbladen naar beneden, zonder je armen te buigen. Je lichaam komt een paar centimeter omhoog. Zo leer je de eerste fase van de beweging aan te sturen.

3. Ring rows

Ga schuin achterover hangen aan ringen of een lage stang, met je voeten op de grond, en trek je borst naar je handen. Hoe horizontaler je lichaam, hoe zwaarder het wordt.

4. Negatives

Spring of stap omhoog zodat je kin boven de stang is, en zak dan zo langzaam mogelijk naar beneden, bijvoorbeeld in 3 tot 5 seconden. Het afremmen van de beweging bouwt veel kracht op. Doe er niet te veel tegelijk: deze variant kan flinke spierpijn geven.

5. Ondersteunde pull ups

Gebruik een weerstandsband rond de stang onder je knie of voet, of zet een voet licht op een box. Let op: een band helpt het meest onderin, waar je juist vaak het zwakst bent. Werk daarom geleidelijk naar een dunnere band toe.

6. Je eerste strikte pull up

Kun je 5 negatives van 5 seconden doen en 5 tot 8 ondersteunde herhalingen met een dunne band? Dan is het tijd om een poging te wagen. Doe het aan het begin van je training, als je nog fris bent.

Man doet ring rows aan gymnastiekringen als opbouw naar pull ups
Ring rows zijn een laagdrempelige tussenstap om pull ups te leren.

Trainingsschema voor je eerste pull up

Train je pull ups 2 tot 3 keer per week, met minstens een dag rust ertussen. Dit schema kun je na de warming-up of als aanvulling op je normale lessen doen.

WeekTraining ATraining B
1 en 23 x 20-30 sec dead hang, 3 x 8 scapula pull ups, 3 x 8 ring rows3 x 3 negatives (3 sec), 3 x 8 ring rows
3 en 43 x 30 sec dead hang, 4 x 6 ondersteunde pull ups (dikke band)4 x 3 negatives (4 sec), 3 x 10 ring rows (lager)
5 en 64 x 5 ondersteunde pull ups (dunnere band)4 x 4 negatives (5 sec), 3 x 10 ring rows
7 en 8Testpoging strikte pull up, daarna 3 x 5 ondersteund5 x 3 negatives (5 sec), 3 x 8 scapula pull ups

Pas het tempo aan je eigen vooruitgang aan. Lukt een fase nog niet goed, herhaal die dan gerust een paar weken. Voor veel beginners duurt het enkele maanden voordat de eerste pull up lukt, en dat is volkomen normaal. Je lichaamsgewicht speelt daarbij ook een rol.

Wil je je pull ups combineren met conditie? Een eenvoudige beginnersworkout is bijvoorbeeld 4 rondes van 5 ondersteunde pull ups, 10 lunges per been en 8 burpees met goede techniek, in een rustig maar constant tempo.

Veelgemaakte fouten en blessures voorkomen

Wie snel resultaat wil, maakt vaak dezelfde fouten. Let vooral op het volgende:

  • Halve herhalingen: start altijd vanuit gestrekte armen, anders train je maar een deel van de beweging.
  • Te snel kipping proberen: een zwaai zonder voldoende schouderkracht vergroot de kans op overbelasting.
  • Te vaak trainen: je rug en armen hebben herstel nodig, vooral na negatives.
  • Je schouders laten hangen tot aan je oren: houd ze actief naar beneden getrokken.
  • Je handen vergeten: scheurtjes in je handpalm voorkom je door eelt bij te houden en grip niet te forceren.

Heb je pijn in je schouder, elleboog of pols die tijdens of na het trainen blijft hangen? Stop dan met de oefening en laat je adviseren door een fysiotherapeut. Liever een paar weken pas op de plaats dan maanden uit de roulatie.

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt het om een pull up te leren?

Dat verschilt sterk per persoon en hangt af van je kracht, lichaamsgewicht en hoe vaak je traint. Voor veel beginners duurt het enkele weken tot maanden. Met 2 tot 3 gerichte trainingen per week maak je de snelste vooruitgang.

Wat train je met pull ups?

Met pull ups train je vooral je brede rugspier, de spieren rond je schouderbladen, je biceps en je onderarmen. Ook je romp werkt hard om je lichaam stabiel te houden. Daarnaast verbeter je je gripkracht.

Wat is het verschil tussen een pull up en een chin up?

Bij een pull up wijzen je handpalmen van je af, bij een chin up naar je toe. Bij een chin up helpen je biceps meer mee, waardoor de meeste mensen hem iets makkelijker vinden. Beide oefeningen trainen je brede rugspier goed.

Zijn negatives goed om pull ups te leren?

Ja, negatives zijn een effectieve manier om kracht op te bouwen voor je eerste pull up. Je zakt daarbij langzaam en gecontroleerd vanuit de bovenste positie. Doe er niet te veel tegelijk, omdat ze flinke spierpijn kunnen geven.

Hoeveel pull ups moet je kunnen?

Daar is geen vaste norm voor. Voor beginners is een eerste strikte pull up al een mooie mijlpaal. Daarna kun je werken naar meerdere herhalingen achter elkaar en eventueel naar kipping of pull ups met extra gewicht.